Z głębokim smutkiem żegnamy prof. dr. hab. n. med. Jana Franciszka Skołyszewskiego – wybitnego lekarza, jednego z twórców nowoczesnej radioterapii, wieloletniego Dyrektora krakowskiego Oddziału Centrum Onkologii i postać o niepodważalnym autorytecie medycznym.

Młodość i początki drogi lekarskiej

Profesor urodził się 27 stycznia 1935 roku w Krakowie. W 1958 roku ukończył studia na Wydziale Lekarskim Akademii Medycznej w Krakowie, a w roku następnym rozpoczął praktykę w Szpitalu Powiatowym w Myślenicach i równocześnie w Instytucie Onkologii
w ramach Studium Doskonalenia Lekarzy.

Rozwój naukowy i specjalizacja

Począwszy od 1 czerwca 1962 roku związał się na stałe z Instytutem Onkologii w Krakowie, rozpoczynając pracę pod okiem prof. W. Jasińskiego, najpierw w charakterze asystenta,
a następnie starszego asystenta naukowo-badawczego.

Za kamienie milowe wczesnego okresu kariery zawodowej i naukowej Profesora można uznać:

• uzyskanie tytułu doktora nauk medycznych na podstawie rozprawy pt „Pomiar rozkładu dawki promieniowania rentgenowskiego przy leczeniu chorych na raka krtani” przygotowanej pod kierunkiem prof. Stanisława Januszkiewicza (12 czerwca 1964 r.),
• prestiżowy staż naukowy w Fondation Curie w Paryżu (rok 1965)
• uzyskanie specjalizacji II stopnia z zakresu onkologii
• staż w Christie Hospital and Holt Radium Institute w Manchesterze (rok 1969).

Lider krakowskiej radioterapii

W roku 1967 prof. Hanna Kołodziejska powierzyła Janowi Skołyszewskiemu stanowisko Kierownika Pracowni Telegammaterapii, a 1 października – funkcję kierownika Kliniki Radioterapii, którą pełnił nieprzerwanie przez 31 lat, aż do roku 2005. Przez cały ten okres Profesor konsekwentnie budował nowoczesne zaplecze terapeutyczne Instytutu.

W 1975 roku uzyskał stopień doktora habilitowanego na podstawie rozprawy pt.: „Badania nad skutecznością teleradioterapii w rakach krtani”, a w 1977 roku objął stanowisko docenta. Kolejne doświadczenia zdobywał w czołowych ośrodkach amerykańskich: MD Anderson Hospital w Houston oraz w Stanford University (1977).

Dyrektor i Organizator Nauki

W październiku 1980 roku prof. Jan Skołyszewski objął stanowisko Dyrektora krakowskiego Oddziału Centrum Onkologii, które piastował przez ponad dwie dekady (do 18 czerwca 2001r.). Pod jego przewodnictwem ośrodek stał się jedną z wiodących placówek onkologicznych w tej części Europy. W 1984 roku otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego,
a dwa lata później stanowisko profesora w Centrum Onkologii.

Nawet po zakończeniu formalnego kierowania Instytutem, w latach 2001–2005, służył naszemu oddziałowi Centrum Onkologii jako Pełnomocnik ds. Działalności Naukowej
i Współpracy z Zagranicą. Swoją misję kontynuował także po formalnym przejściu na emeryturę w 2010 roku, pracując jako Główny Specjalista i Konsultant aż do lipca 2017 roku.

Przełomowe osiągnięcia i dorobek

Profesor był wizjonerem, który wprowadził do Polski radioterapię elektronową i neutronową. Krakowski Oddział Instytutu Onkologii był w II-giej połowie lat siedemdziesiątych jednym z nielicznych ośrodków na świecie prowadzących radioterapię neutronową.

Do innych dokonań Profesora, które na wiele lat ukształtowały praktykę kliniczną radioterapeutów w Polsce należą:

• Opracowanie nowatorskich metod leczenia nowotworów głowy i szyi oraz CUN
• Wdrożenie unikalnych technik paliatywnej radioterapii wysokimi dawkami frakcyjnymi
• Stworzenie zasad powtórnego napromieniania w przypadku nawrotów miejscowych.

Był autorem przeszło 220 prac naukowych oraz kilku podręczników akademickich z zakresu radioterapii urologicznej i nowotworów głowy i szyi. Jako wybitny pedagog był promotorem 8 i recenzentem 29 rozpraw doktorskich, recenzentem w 14 postępowaniach habilitacyjnych oraz  autorem 6 opinii w postępowaniu o nadanie stopnia profesora.

Działalność w towarzystwach naukowych i międzynarodowych gremiach eksperckich

Profesor Skołyszewski był wieloletnim członkiem Rad Naukowych Centrum/Instytutu Onkologii oraz  Instytutu Fizyki Jądrowej, a także kuratorem współpracy krajów RWPG oraz członkiem prestiżowych organizacji, takich jak European Society for Terapeutic Radiology and Oncology (ESTRO) i International Union Against Cancer. Był współzałożycielem i pierwszym Przewodniczącym Polskiego Towarzystwa Radioterapii Onkologicznej (1997–2002).

Odznaczenia i wyróżnienia

Jego zasługi zostały uhonorowane wieloma odznaczeniami państwowymi i resortowymi m.in. Krzyżem Oficerskim (2001) i Kawalerskim (1988) Orderu Odrodzenia Polski, Medalem im. Marii Skłodowskiej-Curie (1995) oraz godnością członka honorowego towarzystw naukowych:

• Polskiego Towarzystwa Onkologicznego (2002)
• Austriackiego Towarzystwa Radioonkologii, Radiobiologii i Fizyki Medycznej (2003)
• Polskiego Towarzystwa Badań Radiacyjnych (2007)
• Polskiego Towarzystwa Radioterapii Onkologicznej (2015)

Swoje odznaczenia przyznały Profesorowi także niektóre organizacje/stowarzyszenia pacjentów; w 2011 roku został wyróżniony Srebrnym Łukiem Amazonki.

W osobie Profesora Jana Skołyszewskiego żegnamy Osobę, która całe swoje życie zawodowe poświęciła drugiemu człowiekowi i jego zmaganiom ze złośliwym nowotworem. Dziedzictwo Profesora Skołyszewskiego pozostanie w pamięci jego uczniów i wychowanków.